Top phim

10 bộ phim giúp thấu hiểu con người như một nhà tâm lý học

phim tâm lý học

Người tiên phong của điện ảnh Pháp, nhà làm phim Jean-Luc Godard đã nói, “Nghệ thuật thu hút chúng ta chỉ bởi nó tiết lộ những bí mật thầm kín nhất trong mỗi chúng ta.” 

Phim điện ảnh cũng không ngoại lệ trong công cuộc nắm bắt tâm trí và tưởng tượng của chúng ta. Phim mang đến một phương tiện đầy tiềm năng giúp chúng ta khám phá ý nghĩa làm người, đưa cho chúng ta cái nhìn khái quát về bản chất bên trong con người, những điều tốt đẹp nhất, xấu xa nhất và mọi vùng giao thoa.

Những hành vi hoang tưởng phát sinh do căng thẳng cực độ của Thuyền trưởng Queeg do Humphrey Bogart thủ vai trong phim “The Caine Mutiny”. Cảnh tượng lạnh gáy khi Jack Nicholson chìm dần vào điên loạn trong bộ phim “The Shining”. Ảo tưởng sinh ra từ nỗi ám ảnh của một người phụ nữ đối với một người đàn ông và gia đình của anh ta trong bộ phim “Fatal Attraction”. Hay các vấn đề về đạo đức mà những người sống sót trên một con tàu ngư lôi bị trôi dạt trên biển phải đối mặt trong bộ phim “Lifeboat” của Alfred Hitchcock.

Mặc dù có hàng trăm bộ phim có thể được liệt kê vào danh sách những bộ phim có chủ đề về tâm lý học, nhưng 10 bộ phim dưới đây đã được các giảng viên khoa tâm lý học của trường Saint Leo đề cử – tất cả đều là những phim mà các sinh viên hiện tâm lý hoặc tín đồ điện ảnh không thể bỏ qua.

12 Angry Men (1957)

phim

Một nhóm Bồi thẩm đoàn gồm 12 người phải quyết định số phận của một thanh niên người Latin 18 tuổi bị buộc tội giết cha mình. Khi một người duy nhất trong đoàn bồi thẩm đó cố thuyết phục những người còn lại rằng vụ án này không đơn thuần như những gì họ nhìn thấy, mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh giữa định kiến cá nhân và những lầm tưởng ban đầu về phiên toà.

Tiến sĩ Lara Ault đề cử vì bộ phim này chứa đựng những bài học quan trọng cùng những giá trị to lớn trong lĩnh vực tâm lý học xã hội. Nó đề cập đến vấn đề định kiến, sự tuân thủ, sự xung đột, giao tiếp trong một nhóm, khả năng lãnh đạo, thuyết phục cũng như các khía cạnh khác của tâm lý học xã hội và nghiên cứu về các hành vi của người bình thường.

A Beautiful Mind (2001)

phim

Dựa trên cuộc đời của thiên tài toán học đoạt giải Nobel John Forbes Nash – một người mắc bệnh tâm thần phân liệt. Bộ phim này đã giành được bốn giải Oscar trong đó có giải dành cho Phim hay nhất.

Tiến sĩ Antonio Laverghetta đề cử vì bộ phim cho thấy được cuộc đời và những đau khổ mà một người mắc chứng tâm thần phân liệt phải chịu đựng. Các sinh viên tâm lý học sẽ nhận thấy rằng Nash có rất nhiều triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt, đồng thời có thể quan sát được mức độ ngày càng tăng của những triệu chứng này cũng như những ảnh hưởng lên bản thân anh ta và những người xung quanh. Bộ phim cũng cho thấy những khó khăn khi phải kiểm soát các rối loạn tâm thần này và vai trò quan trọng của xã hội trong việc giúp đỡ người bệnh.

The Blind Side (2009)

phim

“The Blind Side” là câu chuyện có thật của Michael Oher, một cậu bé người Mỹ gốc Phi vô gia cư được nhận nuôi bởi một gia đình da trắng giàu có. Nhờ đó Michael nhận ra được tiềm năng của mình, thành công trong trường học và được chọn ngay trong vòng chiêu mộ cầu thủ đầu tiên của NFL 2009.

Tiến sĩ Helen Oderinde đề cử vì bộ phim này đã làm nổi bật được những vấn đề khó khăn và hiểu lầm có thể xảy ra khi những người ở những nền văn hoá khác nhau cố gắng vượt qua những khác biệt về văn hoá và chủng tộc để nối kết với nhau. Bộ phim cũng cho thấy việc nối kết này đem lại lợi ích to lớn như thế nào cho cả 2 bên: gia đình Tuohys mở ra cho Michael một cơ hội về giáo dục và tài chính, trong khi cậu bé mở rộng được tâm hồn của họ.

Good Will Hunting (1997)

phim

Will Hunting là một người gác cổng trẻ tuổi và cứng đầu với khả năng toán học siêu việt tại đại học MIT. Do tuổi thơ bất hạnh nên cậu thường xuyên phạm pháp và không nhận ra được hết tiềm năng của mình. Với sự giúp đỡ của một giáo sư tâm lý học, cậu đã có cơ hội tìm được giá trị của bản thân cũng như thay đổi được đời mình.

Thuộc chủ đề tâm lý học xã hội và tâm lý học phát triển, điều trị, năng khiếu. Tiến sĩ Glenn Lowery đề cử “Good Will Hunting” vì phim là một hình mẫu giảng dạy rất phù hợp. Bộ phim mô tả một mối quan hệ trị liệu khó khăn giữa một khách hàng nhiều mâu thuẫn và một nhân viên tư vấn thiếu chân chính.

Identity (2003)

phim

Một nhóm người xa lạ từ nhiều tầng lớp khác nhau buộc phải tìm nơi trú ẩn giữa cơn mưa xối xả tại một nhà trọ nằm chơ vơ ở sa mạc Nevada. Từng người một lần lượt bị hạ sát. Song song với đó là một câu chuyện khác có liên quan, về một bác sĩ tâm thần đang cố gắng chứng minh sự vô tội của một người đàn ông bị buộc tội giết người.

Tiến sĩ Lara Ault đề cử “Identity” vì bộ phim đã đề cập đến một chứng bệnh độc đáo và gây tranh cãi. Bộ phim đặt ra một số quan niệm sai lầm về chứng bệnh này, tuy nhiên lại đưa được ra một gợi ý về cách thức điều trị hết sức hấp dẫn. Ngoài ra đây cũng là một vụ án giết người vô cùng hồi hộp.

One Flew Over the Cuckoo’s Nest (1975)

phim

Randle McMurphy có một quá khứ phạm tội. Để thoát khỏi án tù mới nhất, hắn ta tự nhận mình bị điên để được chuyển đến một bệnh viện tâm thần thay vì phải vào tù. Sau khi vào viện, Randle đã liên kết với các bệnh nhân khác tại đây tổ chức một cuộc nổi loạn để chống lại sự áp bức của nữ y tá Ratched.

Tiến sĩ Kevin Kieffer nhận xét, bộ phim cổ điển từng đoạt giải Oscar này là một phim bắt buộc phải xem đối với sinh viên tâm lý học. Nó cho ta thấy một thực trạng kinh khủng của các bệnh viện tâm thần vào thời điểm những năm 1960 với các liệu pháp điều trị như sốc điện, đồng thời cũng thể hiện một dạng thức sai trái của biện pháp tâm lý trị liệu theo nhóm.

Reign Over Me (2007)

phim

Sự đau khổ mà Charlie Fineman phải trải qua sau khi mất hết gia đình của mình trong vụ tấn công ngày 11/9 khiến anh phải từ bỏ công việc và cô lập chính mình. Sau khi cơ hội gặp gỡ, Charlie xây dựng lại mối quan hệ với bạn cùng phòng cũ thời đại học, Alan Johnson, người đã giúp anh đối mặt với quá khứ và xây dựng lại cuộc sống của mình.

Tiến sĩ Mark Benander đề cử “Rein Over Me” là một bộ phim giải trí tràn đầy tiếng cười cùng những cảnh quay yên tĩnh và gợi mở nhiều suy nghĩ. Bộ phim này cũng thể hiện một số cách thức mà PTSD (Rối loạn căng thẳng sau chấn thương) có thể tác động đến cuộc sống của người mắc phải cũng như những người thân xung quanh.

Ordinary People (1980)

phim

Sau cái chết bất ngờ của anh trai, cảm giác tội lỗi và đau buồn đã đẩy Conrad Jarrett đến ý định tự sát. Sau khi trải qua sáu tháng trong một bệnh viện tâm thần, cậu trở về nhà, gặp một bác sĩ tâm lý, và sẽ cố gắng để trở lại cuộc sống bình thường. Cha mẹ của Conrad có phản ứng rất khác nhau với tai nạn vừa qua; cha cậu cố gắng để đối phó với nỗi đau buồn của mình, trong khi mẹ của cậu vẫn kiên quyết phủ nhận, đồng thời tỏ ra tức giận và vô cùng tuyệt vọng.

Tiến sĩ Kevin Kieffer cho rằng, bộ phim này làm sáng tỏ thực tế về cách một gia đình đối diện với tổn thương và những sự nứt vỡ từ bên trong. Bộ phim cũng xây dựng hình tượng tích cực về các bác sĩ tâm lý cũng như các giá trị của liệu pháp trong việc giúp Conrad và cha mình chữa lành.

Driving Miss Daisy (1989)

phim

Bộ phim bắt đầu vào năm 1948 khi Daisy Werthan, một phụ nữ Do Thái giàu có ở miền Nam bị con trai buộc phải dừng việc lái xe và thuê một tài xế người Mỹ gốc Phi tên là Hoke Colburn. Câu chuyện này trải dài tiếp đến tận 25 năm sau, với những khác biệt và sự khó chịu lẫn nhau mà họ cùng vượt qua để phát triển thành một tình bạn chân thành.

Tiến sĩ Antonio Laverghetta đánh giá, ngoài việc tiếp cận đến bản chất thoái hóa của bệnh Alzheimer, bộ phim này còn khai thác một số trong những câu hỏi lớn rất được quan tâm trong lĩnh vực tâm lý xã hội: định kiến phát triển từ đâu và có thể được khắc phục bằng cách nào.

Memento (2000)

phim

Bộ phim này do Christopher Nolan viết kịch bản và đạo diễn. Câu chuyện xoay quanh Leonard Shelby, một cựu điều tra viên bảo hiểm hiện đang mất trí nhớ do bị chấn thương ở đầu trong khi đang cố gắng ngăn chặn vụ sát hại vợ mình. Anh phải tự đối phó với tình trạng của mình bằng cách dùng các ghi chú cũng như hình xăm, đồng thời truy tìm thủ phạm để trả thù cho người vợ đã mất.

Tiến sĩ Lara Ault nhận xét, “Memento” đưa ra tình huống một người bị mất trí nhớ ngắn hạn phải cố gắng giải đáp một vụ án bí ẩn. Bộ phim miêu tả một cách chính xác cuộc sống của một người chỉ lưu giữ ký ức được trong một vài phút hoặc vài giây. Đây là một bộ phim có thể mang lại cảm giác vừa hấp dẫn, vừa cảm động, cũng như vô cùng thú vị.

Trần Anh (lược dịch)