Soi phim

Giải mã 7 biểu tượng ẩn dụ đặc sắc trong phim Ký Sinh Trùng (Parasite)

parasite

Trong điện ảnh đích thực, không có gì là miễn phí. Điều này dường như đã được minh chứng một cách tài tình và tường tận trong Parasite – Ký Sinh Trùng. Bộ phim gây “sốt” của đạo diễn Bong Joon Ho sở hữu 1 cốt truyện đời thường nhưng đầy gay cấn, đặc sệt âm hưởng thời đại qua những biểu tượng vừa lạ vừa quen.

1. Hòn đá may mắn

Giống như câu nói của Ki Woo, hòn đá luôn đuổi theo anh. Nó đã xuất hiện ở đầu phim, giữa phim và kết phim. Ban đầu, Ki Woo nhận hòn đá này từ người bạn thân với lời chúc may mắn. Kỳ thực sau đó anh đã có cơ hội đổi đời khi tiếp cận được 1 gia đình giàu. Tuy nhiên cơ hội là cơ hội, việc Ki Woo tận dụng cơ hội đó là một chuyện khác. Chính khao khát đổi đời bằng “kế hoạch” ấy trở thành gánh nặng vô hình đè lên vai cậu.

Trong phim, hòn đá là nơi để gia đình Ki Woo bộc lộ niềm tin của họ. “Sao không tặng cái gì ăn được?” – Mẹ Ki Woo nói. Bố Ki Woo thì nâng cục đá lên, ngắm nghía nó và dường như “không nhận ra ý nghĩa nào cả”. Với những người nghèo, niềm tin rất đỗi thực tế. Thánh thần với họ đôi khi chỉ là đồ ăn chứ không phải hiện vật tâm linh. Ngay cả Ki Woo cũng lầm lạc đến mức sử dụng hòn đá như một “hung khí”, nhẫn tâm và phàm tục.

2. Ngôi nhà

Bối cảnh trong Parasite dường như chỉ tập trung ở 4 địa điểm: 1 căn biệt thự siêu sang, 1 căn hộ tồi tàn, con đường qua lại giữa 2 nơi này, và 1 căn hầm. Trong phim, nhà của gia đình Ki Woo đúng nghĩa “mặt đất là cả bầu trời” – nhà thấp hơn mặt đất, sàn nhà thấp hơn bồn cầu, ám chỉ thân phận dưới đáy xã hội. Trong khi đó, căn biệt thự của ông Park ở trên một dốc cao, có riêng khu vườn, khoảng trời – tạo cảm giác chủ nhân ngôi nhà là “Chúa”.

Trong khoảnh khắc lần đầu tiên đặt chân vào gia đình ông Park, Ki Woo đi lên những bậc thang dẫn vào nội khu căn biệt thự. Anh choáng ngợp với địa hạt quá đỗi xa hoa của nó. Ở cảnh này, máy quay xoay 1 vòng khiến người xem chao đảo. Ánh mắt Ki Woo nheo lại như chưa từng thấy nơi nào “ngời chói” như thế. Nó kích thích lòng tham trong cậu trỗi dậy. Nhưng phần nào cũng cho thấy, cảm giác tuyệt vời đó chưa bao giờ thuộc về cậu ta cả.

3. Bức tranh

Trong lần gặp mặt phỏng vấn, bà chủ dẫn Ki Woo đi xem bức tranh nguệch ngoạc của đứa con trai nhỏ Da Song. Bà ta tưởng rằng đứa bé gặp vấn đề tâm lý, còn khán giả thì khá hoang mang. Bức tranh có hình ảnh 1 gương mặt méo mó, 1 mũi tên chỉ dẫn, 1 hình tam giác. Nếu tua lại cảnh này, bạn sẽ nhận ra gương mặt trong tranh chính là chồng của người giúp việc cũ nhà ông Park sống dưới căn hầm 4 năm, mũi tên là lối đi của căn hầm, còn tam giác là túp lều Da Song hay trốn mỗi khi sợ hãi.

Trong phim, bức họa thường mang tính dự báo. Thậm chí, việc Da Song thích đồ của thổ dân da đỏ cũng phần nào đó gợi đến phong cách phim, liệu Parasite có chịu ảnh hưởng bởi Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh. Theo góc nhìn này, nhà sáng tạo thường mượn những chất liệu dân gian cổ xưa để tạo ra các huyền thoại mới về hiện thực xã hội. Các tác phẩm vừa có những cảnh tượng li kì, hư ảo, vừa có những chi tiết và hoàn cảnh hiện thực, đem tới cảm giác về các hiện tượng nghịch lí.

4. Mưa đêm

Mưa là hình ảnh rất đỗi quen thuộc nhưng trong Parasite nó không hề mang yếu tố diễm tình. Chỉ cơn mưa thôi đã cho thấy cảm quan khác biệt giữa người giàu và người nghèo khi nhìn về 1 hiện tượng. Ngồi trong căn biệt thự nhìn ra ngoài, mưa mang tới sự kích thích (đến độ vợ chồng Park đã “làm tình” và thong thả ngắm mưa). Nhưng ngoài kia, mưa lại là cơn “ác mộng” đối với cả khu phố nghèo, đó là sự ủ dột, lũ lụt, ngập chìm, trốn chạy.

Cảnh tượng 3 cha con nhà Ki Taek chạy trong đêm mưa, chân trần bước xuống từng bậc thang, tầm tã trong khu phố nghèo, căn hộ ngập chìm trong nước, tiếng gọi kêu cứu inh ỏi… thật sự gây xúc động và ám ảnh. Sau cơn mưa, vợ chồng Park đón nhận ánh sáng ngày mới non tươi. Còn cha con Ki Taek như được “gột rửa” để chấp nhận thân phận của họ.

5. Căn hầm

Sự xuất hiện của “căn hầm” giúp bộ phim tăng phần kinh dị và ly kỳ. Nhưng đó có lẽ cũng là hình ảnh ẩn dụ cho cuộc sống ký sinh. Căn hầm tối tăm này ký sinh trong ngôi biệt thự to lớn. Người nghèo ký sinh trong cuộc sống người giàu. Không chỉ gia đình Ki Taek ký sinh vào gia đình ông Park mà hơn một. Nếu gia đình Ki Taek là vật ký sinh mới thì vợ chồng người giúp việc là vật ký sinh cũ. Đôi bên không ai muốn rời khỏi vật chủ.

Cuộc sống ký sinh vốn là một trận chiến tranh giành, xô đẩy, sợ phơi bày, chỉ sống bằng vỏ bọc chứ không phải bản chất. Mỗi “loài” có một cách thức bám trụ khác nhau nhưng chung quy là bòn rút, hút máu vật chủ.

6. Mùi hương

“Mùi” là nguyên nhân chính dẫn đến hành động “sát thương” ở cuối phim. Người giàu luôn tỏa ra hương thơm còn người nghèo lại ủ mùi hôi hỗn tạp. Trong phim, nếu vợ chồng nhà Park luôn xịt nước hoa để cơ thể thơm thơ thì gia đình Ki Taek lại bị ám bởi mùi của nhà hầm, mùi nỉ, thậm chí phải “tắm” thuốc khử côn trùng gây bệnh ở khu phố nghèo.

Gia đình Ki Taek muốn tiêu diệt côn trùng nhưng hóa ra, chính họ lại trở thành “côn trùng” trong kế hoạch của họ. Đạo diễn sử dụng mùi không phải để công kích người giàu. Mùi ở đây là sự tương phản giữa thói quen, giữa bản chất và hình thức. Nó là biểu tượng tinh tế trong Parasite, được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Gia đình Ki Taek có chung mùi! NGHÈO.

7. Bóng đèn

Trong bóng tối có tia hi vọng, điều này rất giống với hình ảnh bóng đèn nhấp nháy trong Parasite. Bóng đèn ở đó vừa là ngôn ngữ vừa là cảm xúc. Đó là nỗi cô đơn mà ông Ki Taek phải gánh chịu cho hành động của mình. Nó cũng làm tăng thêm nỗi chua chát, thèm khát ánh sáng mặt trời… nhưng không thể tới được. Bóng đèn là nội tâm nhiễu loạn, là hi vọng nhỏ nhoi, lời kêu cứu thủ thỉ, lời sám hối muộn màng… lưu luyến người xem.

Hóa ra, cuộc sống nghèo khó xưa kia vẫn tốt hơn sống bám trong căn hầm, mất đi tiếng nói, mất đi người thân, mất cả sự tự do… Nếu để ý các bạn sẽ thấy, ở nửa đầu phim, ông Ki Taek có vẻ là nhân vật thiếu sáng suốt nhất (nói thẳng là vô dụng, nhu nhược), mặt lừ đừ! Nhưng thời khắc ông Ki giam mình vào căn hầm lại là lúc ông ta tỉnh táo nhất. Quả thật mới lạ làm sao!

Không thể đoán trước bất cứ điều gì! Bi hài kịch của cuộc đời kẻ giàu người nghèo phơi bày trong KÝ SINH TRÙNG khiến người xem “cười trào nước mắt”. Cảm giác sau cùng là choáng váng, bần thần và xúc động!

Hoài Bảo