Review phim

‘The Reader’ – tình yêu hay tội lỗi?

The Reader

Phiên bản điện ảnh của The Reader đã biến Hanna thành nhân vật nữ chính. Vai diễn này được giao cho Kate Winslet, bóng hồng Titanic. Tác giả tiểu thuyết cho rằng Kate là người sinh ra cho một Hanna đáng trách, đáng thương, đầy tự trọng và trách nhiệm một cách mù quáng.

Mình đọc The Reader (Người đọc) và xem bộ phim chuyển thể cùng tên (2008) vào những ngày cuối năm; và sống lại cái xúc động cho sự nhạy cảm vốn có của con người mình, trước những tác phẩm nghệ thuật không màu mè khoa trương, nhưng duy mỹ, tinh tế, sâu sắc và ám ảnh.

Tác phẩm nói về tình yêu giữa hai thế hệ chênh nhau tận hơn 20 năm tuổi, giữa một cậu bé trung học (Michael Berg) và một người phụ nữ gần 40 tuổi (Hanna Schmitz) với quá khứ tội lỗi. Họ gặp nhau và yêu nhau, đơn giản như hình ảnh Hanna xỏ tất vào trong một căn hộ thiếu nắng tối giản. Họ không biết về quá khứ của nhau, còn tương lai là một ẩn số mà phép thử nào cũng khả dĩ. Ở hiện tại năm 15 tuổi của cậu bé Michael, họ đơn giản là cùng tắm, rồi Michael đọc sách cho Hanna, và hai người ngủ cùng nhau. Vậy mà yêu, tình yêu ám ảnh và day dứt cả một cuộc đời.

“Tôi không hề sợ hãi. Tôi không hề sợ hãi trước bất kì điều gì. Càng trải qua nhiều đau đớn, tôi càng khao khát yêu. Tôi sẽ trở thành thiên thần duy nhất mà em cần trong đời. Một ngày nào đó, em sẽ rời khỏi thế giới này, đẹp đẽ hơn cả lúc em xuất hiện. Thiên đường sẽ đón nhận em, và nói với em rằng: chỉ có một điều có thể làm tâm hồn mình hoàn thiện, và điều đó là tình yêu.”

“I’m not frightened. I’m not frightened of anything. The more I suffer, the more I love. I will be the only angel you need. You will leave life even more beautiful than when you entered it. Heaven will take you back and look at you and say – Only one thing can make your soul complete, and that thing is love.”

The Reader

Rồi Hanna biến mất không một lời báo trước, hệt như cái ngày cô đi vào cuộc đời cậu bé Michael. Họ gặp lại nhau sau 6, 7 năm trong tình huống nghiệt ngã – Michael sắp tốt nghiệp trường luật, và anh tham dự một phiên xử án các tội phạm phát xít Đức gây nên thảm kịch diệt chủng người Do Thái trong thế chiến, và anh nghe người ta gọi tên cô “Hanna Schmidt” trên bục bị cáo.

Từ phân cảnh này, bộ phim đưa người đọc, người xem đến với sự giằng xé nội tâm, mâu thuẫn của việc: Liệu chúng ta có khả năng thấu hiểu và yêu thương người mà chúng ta đã từng và đang yêu, dù cho người ấy có phạm phải tội ác kinh khủng? Và việc người ấy không tốt đẹp như mình nghĩ khiến mình thất vọng và đau đớn, là vì bản chất xấu xa của họ, hay là vì họ đã phá vỡ những ảo tưởng tốt đẹp của chúng ta về người mình yêu?

Và chúng ta có thể đi xa được đến đâu trong việc chấp nhận sự giằng xé ấy?

The Reader đặt ra quá nhiều câu hỏi về công lý, thiện ác, đạo đức, lý tưởng, tính người… và tất nhiên, tình yêu. Một quyển sách hơn 200 trang và một bộ phim dài hơn 2 tiếng đồng hồ nhưng vẫn gói gọn được từng ấy, và truyền tải được từng ấy cái phân tầng phức tạp của tâm lý và xúc cảm, không chỉ với cá nhân mà với cả thời đại, thì nên, và xứng đáng được gọi là tác phẩm nghệ thuật.

Tác giả Bernhard Schlink đã thừa nhận, nhân vật chính trong The Reader – Michael, giống ông đến 70-80%. Ông là người Đức, là thế hệ thứ hai sau thế chiến, là con, là cháu của thế hệ đã tham gia vào nạn diệt chủng. Ông vẫn sống với câu hỏi đặt ra, liệu chúng ta có thể đi xa đến đâu với sự thấu hiểu và tha thứ trước tội ác từng được gây nên bởi những người mình yêu thương?

The Reader

Phiên bản điện ảnh của The Reader đã biến Hanna thành nhân vật nữ chính. Vai diễn này được giao cho Kate Winslet, bóng hồng Titanic. Tác giả tiểu thuyết cho rằng Kate là người sinh ra cho một Hanna đáng trách, đáng thương, đầy tự trọng và trách nhiệm một cách mù quáng. Ở Kate Winslet có sự đa chiều phức tạp mà không phải nữ diễn viên nào cũng đạt đến – vừa nghiêm khắc vừa nhạy cảm, vừa lạnh lùng vừa khao khát, vừa bất cần vừa yếu đuối, vừa mãnh liệt vừa sụp đổ. Cô diễn trọn vai, đẩy được cái cao trào cần thiết của xúc cảm, với ánh mắt đoạn về cuối quá sức ám ảnh và thuyết phục, cái ánh nhìn của người phụ nữ ngoài 60 khi gặp lại người tình của mình sau ngần ấy năm. Hẳn đây là lý do Kate Winslet thắng giải Oscar nữ diễn viên chính xuất sắc nhất cho vai diễn này, đỉnh cao danh giá sau 10 năm nỗ lực từ sau Titanic (1997).

Hẳn Kate Winslet đã khiến tội lỗi của người đàn bà quản ngục tham gia quân phát xít, người đã khiến 300 nữ tù Do Thái chết thiêu, bị giảm nhẹ đôi phần, do người xem đồng cảm và bị thu hút bởi nhan sắc và tài năng diễn xuất của cô. Nhưng cũng chẳng sao cả, dù gì thì tội ác cũng đâu phải là không thể xuất hiện từ một bóng hồng. Mà cái gọi là tội ác có khước từ chúng ta không, nếu chúng ta bị đặt vào hoàn cảnh ấy?

Như cách Hanna đã thẳng thừng hỏi thẩm phán, “Còn ông, nếu ông là tôi, ông sẽ làm gì?”, và nhận được sự im lặng thay cho câu trả lời. Mình cũng sẽ im lặng, thay cho câu trả lời, nếu được hỏi.

Và cũng sẽ một lần nữa im lặng sau dòng cuối của sách, sau cảnh cuối của phim, thay cho sự cúi đầu thán phục trước một kiệt tác.

Trần Đông Nhi